Ngày 20/9/2026, Học viện Đào tạo Global Việt Nam (GVA) triển khai chương trình ứng dụng AI trong quản lý và giảng dạy tại Trường THCS và THPT Xuân Trường và Trường THCS và THPT Tây Sơn. Hai công việc tưởng như rất khác nhau cùng xuất hiện trong buổi học: giáo viên chuẩn bị học liệu cho lớp mình, còn cán bộ quản lý tìm cách xử lý và tổng hợp thông tin của nhà trường. Ở cả hai công việc, người hiểu rõ lớp học hoặc sự việc phải là người đọc và sửa bản cuối.

Từ buổi tập huấn về lại bàn soạn bài
Ở Xuân Trường và Tây Sơn, nội dung tập huấn đi từ chuẩn bị giáo án, phát triển tài liệu học tập đến hỗ trợ công tác điều hành. Giáo viên được hướng dẫn diễn đạt yêu cầu theo mục tiêu của bài dạy, kiểm soát thông tin và điều chỉnh kết quả. Góc nhìn của người quản lý cũng có mặt trong chương trình. Theo ghi nhận của học viện, thầy Võ Thế Nguyên, Phó Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Tây Sơn, quan tâm cả khả năng hỗ trợ công việc hành chính lẫn việc làm mới cách tổ chức bài học.
Một câu hỏi đáng mang về sau buổi tập huấn là thầy cô sẽ giao phần việc nào cho trợ lý vào lần soạn bài tiếp theo. Nếu chỉ gõ tên bài và yêu cầu thiết kế giáo án, công cụ thường tự quyết định cả thời lượng, độ khó và cách kiểm tra. Trong khi đó, người dạy biết lớp vừa học đến đâu, buổi tới có máy chiếu hay chỉ có bảng, và phần nào thường khiến học sinh dừng bút. Đó là những thông tin nên có trước khi giao việc.
Các tình huống ở phần dưới là bài thực hành gợi ý để giáo viên và tổ chuyên môn thử sau chương trình. Từng ví dụ đi đến một sản phẩm có thể xem hoặc dùng được ngay: một phiếu đọc dữ liệu, hai bản hướng dẫn cho cùng một nhiệm vụ, một câu hỏi cuối tiết và một bảng theo dõi việc chung.
Bắt đầu từ điều học sinh phải làm được
Hãy hình dung một tiết học yêu cầu học sinh đọc bảng số liệu và viết nhận xét có dẫn chứng. Đích đến ở đây khá rõ: sau khi xem bảng, mỗi em viết được một câu so sánh đúng và chỉ ra hai số dùng để so sánh. Một bộ slide giới thiệu khái niệm biểu đồ có thể rất đẹp nhưng chưa giúp người dạy biết học sinh làm được việc ấy hay chưa. Vì thế, sản phẩm đầu tiên đáng nhờ AI hỗ trợ là một phiếu nhỏ để học sinh tự đọc và viết.
Giáo viên có thể nhập yêu cầu sau bằng chính lời của mình. “Tôi có mười phút cho hoạt động theo cặp. Hãy dùng bảng số liệu tôi cung cấp để soạn ba câu hỏi. Câu đầu giúp học sinh tìm đúng hàng và cột. Câu thứ hai yêu cầu so sánh hai giá trị. Câu cuối yêu cầu viết nhận xét bằng một câu có dẫn chứng. Đặt đáp án ở phần riêng dành cho giáo viên. Giữ nguyên tên cột, đơn vị và mọi số liệu.”
Đọc bản trả về theo thứ tự mà một học sinh sẽ gặp. Nếu câu thứ hai yêu cầu so sánh nhưng không nêu rõ hai đối tượng, hãy sửa ngay trên phiếu. Nếu đáp án nhắc đến một số không xuất hiện trong bảng, bỏ câu đó và viết lại từ dữ liệu gốc. Phần tiết kiệm được là việc nghĩ nhiều cách diễn đạt. Quyết định giữ cách nào thuộc về giáo viên, bởi chính người dạy sẽ phải giải thích câu hỏi ấy trước lớp.
Một phiếu số liệu và một lỗi nhỏ dễ lọt qua
Thử một bộ số liệu minh họa về lượt mượn sách. Trong tháng Chín, lớp A có 18 lượt, lớp B có 24 lượt. Sang tháng Mười, lớp A có 25 lượt, lớp B có 27 lượt. Đây là số liệu tự đặt để tập đọc bảng. Trước khi giao cho AI, thầy cô tự tính kết quả trên giấy: mức tăng lần lượt là bảy và ba lượt. Hai phép trừ đơn giản này là đáp án đối chiếu cho cả phiếu.
Một bản nháp có thể viết rằng lớp B tăng mạnh nhất vì đạt 27 lượt. Câu ấy nhầm giữa giá trị lớn nhất ở tháng cuối và mức thay đổi qua hai tháng. Thay vì chỉ chữa đáp án, giáo viên có thể tận dụng lỗi này để thiết kế nhiệm vụ tốt hơn. Hãy yêu cầu học sinh gạch chân từ “tăng”, khoanh hai số thuộc cùng một lớp và giải thích vì sao kết luận thay đổi khi câu hỏi chuyển thành “lớp nào mượn nhiều sách nhất trong tháng Mười?”.
Một lỗi khác nằm ở đơn vị. Hai mươi bảy lượt mượn chưa chắc tương ứng với hai mươi bảy người mượn. Nếu trợ lý đổi từ “lượt” thành “học sinh”, người đọc sẽ đánh giá sai ý nghĩa của bảng dù phép tính vẫn đúng. Thầy cô có thể thêm một dòng ở cuối phiếu: “Từ bảng này, em có xác định được số bạn đã đến thư viện hay chưa? Hãy giải thích.” Lúc ấy, một lỗi biên tập đã trở thành cơ hội học về giới hạn của dữ liệu.

Hai mức hỗ trợ cho cùng một nhiệm vụ
Một lớp có thể có em làm xong phép tính rất nhanh và em mất nhiều thời gian chỉ để tìm đúng cột. Thầy cô có thể nhờ trợ lý tạo hai phiên bản của phiếu từ cùng một bảng. Bản có gợi ý ghi sẵn tên hai tháng, chừa hai ô để điền số và đưa đầu câu “Số lượt mượn của lớp … tăng từ … lên …”. Bản mở rộng đưa sẵn một nhận xét có lỗi rồi yêu cầu học sinh tìm bằng chứng để chỉnh lại.
Cả hai nhóm vẫn cần đạt cùng một yêu cầu là giải thích bằng số liệu. Khi rà lại hai bản, hãy che phần gợi ý đi và thử xem câu hỏi còn đo đúng kỹ năng ấy hay không. Nếu bản dễ chỉ còn việc chép số lớn nhất, hãy trả lại bước so sánh. Nếu bản mở rộng yêu cầu học sinh đoán nguyên nhân lớp này thích đọc hơn lớp kia, nên đổi thành câu hỏi xem cần thu thập thêm dữ liệu nào trước khi đưa ra lời giải thích.
Việc chia phiên bản cũng có thể làm kín đáo. In phần gợi ý trên một dải giấy để bất cứ nhóm nào cần đều có thể lấy, hoặc viết hai câu hỏi phụ ở một góc bảng. Cách này tránh biến một quyết định thiết kế học liệu thành nhãn dán cố định cho học sinh. Khi trao đổi với tổ bộ môn, giáo viên chỉ cần mang hai phiếu và vài nhận xét đã bỏ thông tin nhận diện để đồng nghiệp hiểu vì sao cần từng gợi ý.
Kiểm tra ngay cuối tiết bằng một câu chuyển tình huống
Nếu học sinh vừa nghe giáo viên giải mẫu bằng số liệu thư viện, việc các em nhắc lại đáp án cũ chưa cho thấy các em biết tự đọc bảng mới. Hãy đổi tình huống ở câu cuối tiết. Chẳng hạn, tổ một thu gom được 12 rồi 19 chai nhựa, tổ hai thu được 20 rồi 23 chai trong hai lần ghi nhận. Yêu cầu học sinh viết tên tổ tăng nhiều hơn và ghi phép tính chứng minh. Có thể nhờ AI đề xuất cách diễn đạt ngắn để câu hỏi vừa một mẩu giấy.
Khi đọc bài, tách lỗi tìm số khỏi lỗi giải thích. Một em chọn đúng 19 và 12 nhưng trừ nhầm cần được kiểm tra phép tính. Một em chọn 23 vì đây là số lớn nhất cần được hướng dẫn phân biệt mức thay đổi với kết quả cuối. Hai em viết cùng một đáp án sai vẫn có thể cần hai cách hỗ trợ khác nhau. Giáo viên có thể nhờ AI gợi ý lời phản hồi cho từng dạng lỗi sau khi đã tự xác định học sinh đang vướng ở đâu.
Một ghi chú ngắn sau tiết học là đủ: câu nào nhiều em đọc nhầm, gợi ý nào được sử dụng, lần tới sẽ bớt hay thêm dữ kiện gì. Lưu ghi chú cạnh bản phiếu đã dùng để lần mở sau giáo viên nhớ lý do của từng sửa đổi. Không cần đưa danh sách lớp, ảnh bài làm có tên hoặc hồ sơ học sinh vào công cụ để thực hiện phần việc này.
Với công việc quản lý, hãy thử từ một biên bản ngắn
Từ góc độ điều hành, một việc phù hợp để thử là chuyển ghi chú buổi họp tổ thành danh sách đầu việc. Dùng trước một đoạn ghi chú giả định: tổ đã chốt chọn một bộ câu hỏi cho tiết dự giờ; hạn góp ý là chiều thứ Năm; người tập hợp phản hồi chưa được phân công. Yêu cầu trợ lý tách phần đã thống nhất khỏi phần còn mở, kèm câu trong ghi chú làm căn cứ cho từng dòng.
Kết quả mong đợi có ba cột: việc cần làm, hạn và người chịu trách nhiệm. Ô cuối của việc tập hợp phản hồi phải để “chưa phân công”. Nếu AI điền “tổ trưởng” chỉ vì đó là người thường nhận nhiệm vụ, bản nháp đã biến suy đoán thành phân công. Đây cũng là lý do cần giữ ghi chú gốc bên cạnh bảng tổng hợp đến khi người chủ trì soát xong. Một bảng đẹp, điền kín mọi ô có thể khó dùng hơn bảng còn để trống đúng chỗ.
Khi chuyển sang biên bản thật, người phụ trách chọn tài liệu được phép sử dụng, bỏ thông tin không cần thiết và tự đối chiếu tên văn bản, ngày họp, thời hạn. Bản đưa ra cuộc họp tiếp theo nên có chỗ ghi điều chỉnh và người xác nhận. Nếu một hạn mới chỉ là đề xuất, hãy giữ nguyên trạng thái ấy. Trợ lý có thể giúp sắp xếp ghi chú nhanh hơn; thẩm quyền giao việc và công bố biên bản vẫn nằm ở nhà trường.
Mang gì đến buổi sinh hoạt tổ tiếp theo?
Một cách tiếp nối nội dung ở Xuân Trường và Tây Sơn là mỗi giáo viên mang tới tổ chuyên môn đúng một nhiệm vụ đã thử. Hồ sơ chỉ cần bản đầu, bản đã sửa và một câu giải thích thay đổi quan trọng nhất. Với phiếu thư viện, đó có thể là việc thay câu hỏi “lớp nào tốt hơn” bằng câu hỏi “lớp nào có số lượt mượn tăng nhiều hơn”. Đồng nghiệp nhìn vào hai câu sẽ hiểu cả mục tiêu dạy học lẫn giá trị của lần biên tập.
Khi góp ý, một người đóng vai học sinh làm thử từ đầu đến cuối, người kia đối chiếu với đáp án. Nếu hai người hiểu câu hỏi khác nhau, hãy sửa câu hỏi trước khi chỉnh màu hoặc bố cục. Với hồ sơ quản lý, một đồng nghiệp lần ngược từng quyết định về ghi chú ban đầu và đánh dấu những dòng thiếu căn cứ. Những phép thử ngắn này có thể lặp lại với giáo án, phiếu học tập hoặc bảng theo dõi việc ở bất cứ môn nào.
Điều đáng giữ lại từ một buổi tập huấn là khả năng tự đặt câu hỏi ở lần làm việc kế tiếp: mình muốn học sinh thực hiện việc gì, dữ liệu nào được phép dùng và bằng cách nào mình biết bản nháp đủ tốt để đưa vào lớp? Khi thầy cô tự trả lời được ba câu ấy bằng một sản phẩm cụ thể, trợ lý AI đã có một vị trí rõ ràng trong công việc hằng ngày của nhà trường.
Nguồn thông tin và ảnh sự kiện: Học Viện Sài Gòn – Giáo viên Xuân Trường và Tây Sơn thực hành cùng trợ lý AI.
